Archiwa 2016 - FRYDERYKI 2026

Bernard Ładysz

Aleksander Pawlak — Wed, 26 Nov 2025 17:51:29 +0000

Urodził się w Wilnie, w rodzinie z tradycjami muzycznymi. Jego edukację muzyczną przerwała wojna. W 1942 roku wstąpił do partyzantki, potem dołączył do II Brygady Wileńskiej Armii Krajowej. Uczestniczył w operacji „Ostra Brama”. W lipcu 1944 roku trafił do obozu pracy przy wyrębie drzew w Kałudze nad rosyjską rzeką Oką.

Naukę śpiewu kontynuował w latach 1946–1948 na studiach wokalnych w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie pod kierunkiem prof. Wacława Filipowicza. Karierę artystyczną rozpoczął w Zespole Reprezentacyjnym Wojska Polskiego. Zadebiutował w 1950 roku w Operze Warszawskiej rolą Griemina w Eugeniuszu Onieginie Piotra Czajkowskiego. Przez wiele lat (1950–1979) był solistą Opery Warszawskiej i Teatru Wielkiego w Warszawie. W 1956 roku zwyciężył w międzynarodowym konkursie śpiewaczym w Vercelli, gdzie zdobył najwyższą nagrodę „Il primo premio assoluto”. Sukces ten otworzył przed nim drzwi największych scen operowych – występował z takimi sławami, jak Victoria de los Angeles, Antonietta Stella, Anita Cerquetti, Tullio Serafin. W jego dorobku fonograficznym są nagrania dla światowej wytwórni Columbia, m.in. u boku Marii Callas w operze Łucja z Lammermoor Gaetano Donizettiego.

Występował na scenach Europy, obu Ameryk, Azji i Australii. Ma na koncie wielkie kreacje w takich operach, jak Eugeniusz Oniegin, Cyrulik Sewilski, Don Giovanni, Don Carlos, Aida, Rigoletto, Borys Godunow, Straszny Dwór, czy Halka. Wziął udział w nagraniach opery Król Roger Karola Szymanowskiego oraz opery radiowej UszikoTadeusza Paciorkiewicza, w prawykonaniach Pasji według Św. Łukasza i Jutrzni oraz w prapremierze opery Diabły z Loudun (w roli Ojca Barre) Krzysztofa Pendereckiego. Grywał też lżejsze role, jak np. Tewjego w musicalu Skrzypek na dachu, występował na estradzie piosenkarskiej, współpracował także z Teatrem Syrena w Warszawie. Bernard Ładysz ma też na koncie role w filmach. Występował m.in. w Ziemi obiecanej w reżyserii Andrzeja Wajdy, czy Znachorze w reżyserii Jerzego Hoffmana.

W uznaniu wybitnych zasług artystycznych Bernard Ładysz został uhonorowany wieloma nagrodami i odznaczeniami, w tym w 2000 roku Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, a w 2006 roku – Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Artykuł Bernard Ładysz pochodzi z serwisu FRYDERYKI 2026.

Michał Urbaniak

Aleksander Pawlak — Wed, 26 Nov 2025 17:47:41 +0000

Gra na wykonanych specjalnie dla niego pięciostrunowych skrzypcach, na syntezatorze skrzypcowym, na saksofonie sopranowym, altowym i tenorowym oraz na lirykonie (instrumencie elektronicznym przypominającym saksofon). Współpracował z takimi postaciami polskiego i światowego jazzu, jak Andrzej Trzaskowski, Krzysztof Komeda, Zbigniew Namysłowski, Quincy Jones, Herbie Hancock, Kenny Garrett, George Benson, Marcus Miller, JacoPastorius, Kenny Kirkland, Lennie White, czy Miles Davis, który zaprosił go do nagrania płyty „Tutu”. Napisał muzykę do 25 filmów. Nagrał ponad 60 płyt.

Edukację muzyczną rozpoczął w Łodzi, tam też związał się z pierwszym zespołem – amatorskim Tiger Rag. Na profesjonalnej scenie zadebiutował w 1961 roku z zespołem Zbigniewa Namysłowskiego Jazz Rockers podczas Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Jazzowej „Jazz Jamboree” w Warszawie. W 1962 roku koncertował z kwintetem Andrzeja Trzaskowskiego w klubach jazzowych w Stanach Zjednoczonych. W latach 1962-64 grał w kwintecie Krzysztofa Komedy.

W latach 1969-72 był liderem Grupy Michała Urbaniaka, w skład której – w różnych okresach – wchodzili: Adam Makowicz, Paweł Jarzębski, Michał Komar, Janusz Kozłowski, Czesław Bartkowski i Andrzej Dąbrowski oraz Urszula Dudziak. Z zespołem tym nagrał w 1970 roku pierwszy zagraniczny album „Parathyphus B”. W 1973 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych.

W latach 1975-89 prowadził zespół The Michal Urbaniak Fusion, z którym nagrywał płyty i koncertował w renomowanych klubach jazzowych Village Vanguard i Village Gate, salach koncertowych (np. Carnegie Hall), jak również na najważniejszych festiwalach w Nowym Jorku, Newport i Waszyngtonie. W 1986 roku, po trzynastu latach nieobecności, wystąpił na „Jazz Jamboree” w Warszawie, prezentując swój amerykański zespół Michal Urbaniak Constellation. Od tego momentu jest aktywny na polskiej scenie muzycznej.

Michał Urbaniak komponuje również muzykę do spektakli teatralnych, filmów i programów telewizyjnych w kraju i za granicą. W 1999 roku otrzymał nagrodę na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni za muzykę do filmu Dług w reż. Krzysztofa Krauzego, a w 2002 roku – za muzykę do filmu Eden w reż. Andrzeja Czeczota. W 2012 roku zadebiutował także jako aktor w filmie Piotra Trzaskalskiego „Mój rower” – za tę rolę został nagrodzony Orłem – Polską Nagrodą Filmową – w kategorii Odkrycie Roku.

Wielokrotnie w czołówce plebiscytów polskich i zagranicznych pism branżowych – w 1992 roku jego nazwisko pojawiło się m.in. w pierwszej dziesiątce największych sław jazzu aż w pięciu kategoriach rankingu prestiżowego pisma „Down Beat”. Wybierany także wiele razy skrzypkiem roku w ankiecie Jazz Top magazynu „Jazz Forum”. Nagrodzony Fryderykiem 1996 w kategorii Album Roku – Jazz za płytę „Urbanator II“.

Artykuł Michał Urbaniak pochodzi z serwisu FRYDERYKI 2026.

Olga „Kora” Sipowicz

Aleksander Pawlak — Sat, 23 Aug 2025 18:58:26 +0000

Przełomowy w jej karierze okazał się koncert w 1980 roku w Opolu – Kora i Maanam z dnia na dzień stali się wówczas głosem pokolenia, a teksty piosenek Kory z czasem weszły do kanonu językowego.
Z zespołem Maanam Kora wydała 11 studyjnych albumów, zawierających takie przeboje, jak Boskie Buenos, Karuzela marzeń, Oddech Szczura, Szał niebieskich ciał, O! Nie rób tyle hałasu, Kocham Cię, kochanie moje, Lucciola, Lipstick on The Glass, Bez ciebie umieram. Kora jest autorką większości tekstów do piosenek Maanamu.
W 1984 roku, u szczytu popularności zespołu, komunistyczne władze obłożyły Maanam zakazem obecności w mediach z powodu odmowy występu dla partyjnych dygnitarzy. Prezentując utwór Simple Story, utrzymujący się wówczas na pierwszym miejscu Listy Przebojów Programu Trzeciego, Marek Niedźwiecki zamiast piosenki odtwarzał perkusyjny wstęp do utworu To Tylko tango.
W 1986 roku, po intensywnej działalności koncertowej, promocyjnej i nagraniowej w Polsce i za granicą, Maanam zawiesił działalność. Na przełomie lat ’80 i ’90 Kora nagrała dwie płyty solowe: Bella pupa – Kora i Püdelsi oraz Ja Pana w podróż zabiorę do tekstów Kabaretu Starszych Panów. Obie uważane są za jedne z najciekawszych awangardowych pozycji tych dwóch dekad.
Lata ’90 to wielki powrót Maanamu, zapoczątkowany przez płyty Derwisz i Anioł oraz Róża. W 2003 roku Kora zaangażowała się równolegle w projekt solowy, którego efektem była płyta Kora Ola Ola!, nagrana w składzie z kilkunastoosobowym polsko-latynoskim zespołem. W tym samym roku Maanam opuścili Ryszard i Krzysztof Olesińscy oraz Paweł Markowski. Obok Kory i Marka Jackowskiego w nowym składzie pojawił się gitarzysta Janusz Yanina Iwański oraz młodzi muzycy: basista Bogdan Wawrzynowicz, perkusista Jose Manuel Alban Juarez oraz klawiszowiec Cezary Kaźmierczak. Z końcem grudnia 2008 roku Kora i Marek Jackowski zawiesili działalność zespołu.
Od stycznia 2009 roku Kora wraz z muzykami z dotychczasowego składu Maanamu zaczęła występować pod nazwą: KORA. W listopadzie 2011 roku odbyła się premiera płyty Ping Pong z premierowym materiałem Kory i kompozycjami gitarzysty Mateusza Waśkiewicza, współpracującego z artystką od 2008 roku. Wcześniej, w lutym 2011 roku artystka zasiadła w jury muzycznego programu telewizji Polsat Must Be The Music, który w 2015 roku doczekał się 10 edycji z jej udziałem.
Kora odznaczona została Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski jako zasłużony twórca kultury oraz medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis.
W historii nagród Fryderyk Kora zajmuje miejsce szczególne – wraz z Markiem Niedźwieckim prowadziła pierwszą Galę nagród w Teatrze Polskim 19 marca 1995 roku.

Artykuł Olga „Kora” Sipowicz pochodzi z serwisu FRYDERYKI 2026.